کد خبر : 1430
تاریخ انتشار : یکشنبه 13 می 2012 - 19:45
155 بازدید

جنبش تنباکو، طلیعه نهضت آزادیخواهی

جنبش تنباکو، طلیعه نهضت آزادیخواهی

جنبش تنباکو، طلیعه نهضت آزادیخواهی سلسلهٔ قاجار در طول حیات خود دارای مشکلات عدیدهای بود که از میان آنها، مشکل استبداد و انحطاط اقتصادی از همه شاخصتر بود.در این بین رقابت سنتی انگلیس و روسیه برای به دست آوردن امتیازات گوناگون در ایران به ویژه در دوران ناصرالدینشاه، به اوج خود رسید. مسافرتهای شاه به

جنبش تنباکو، طلیعه نهضت آزادیخواهی

سلسلهٔ قاجار در طول حیات خود دارای مشکلات عدیدهای بود که از میان آنها، مشکل استبداد و انحطاط اقتصادی از همه شاخصتر بود.در این بین رقابت سنتی انگلیس و روسیه برای به دست آوردن امتیازات گوناگون در ایران به ویژه در دوران ناصرالدینشاه، به اوج خود رسید. مسافرتهای شاه به خارج از کشور که اغلب به دلیل آشنایی وی با تجدد و شیوههای نوین حکومتداری صورت میگرفت، به دلیل فراهم نمودن هزینههای سفر، معمولاً با اعطای امتیازات بزرگی نیز به روس و انگلیس همراه بود.
اندیشهٔ انحصار تجارت توتون و تنباکو را نخستین بار محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وزیر انطباعات ناصرالدینشاه مطرح کرد. سالیسبوری(نخست وزیرانگلیس) با توجه به اوضاع حساس ایران یک دیپلمات یهودی، حیله گر و کارکشته به نام سرهنری ولف را به عنوان سفیر انگلیس، روانه ایران ساخت. سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپاه درسال 1269ش به تشویق اوصورت گرفت. دولت انگلیس که ازوضعیت مالی شاه ایران باخبربود، فرصت رابرای کسب امتیازتوتون وتنباکو مناسب دید، وزمینهسازی آن را به ماژور جرالد تالبوت از نزدیکان و مشاوران سالیسبوری (نخستوزیر انگلیس) محول کرد. ناصرالدین شاه که برای تأمین هزینه سفرهای خود به اروپا با مشکلات مالی مواجه بود، با اعطای امتیاز موافقت کرد و پس از مراجعت به ایران در 17اسفند 1268ش (8 مارس ۱۸۹۰ میلادی) قراردادی را با تالبوت انگلیسی منعقدکرد. براساس این قرارداد، امتیاز تجارت توتون و تنباکو به مدت پنجاه سال به تالبوت اعطا گردید. این امتیاز که به امضای شاه و سرهنری ولف(سفیرانگلیسدرایران) رسید، دارای پانزده فصل بود که حکایت از اختیارات تام تالبوت در امور دخانیات ایران و بیاعتنایی به منافع ملت ایران داشت. مطابق با این قرارداد، شرکت رژی متعهد میگردید که در ازای انحصار خرید و فروش توتون و تنباکوی ایران به مدت پنجاه سال، سالانه مبلغ ۱۵ هزار پوند استرلینگ به همراه یک چهارم سود خالص خود را به شاه بپردازد.
مخالفت مردم و روحانیت
قراردادانحصارتوتون وتنباکو آنقدر برای مردم وعلما زجرآور بود، که خیلی زود مخلفت ها آغازشد.نخستین اعتراضها به رهبری روحانیت، توسط سید علیاکبر فال اسیری داماد میرزای شیرازی و از علمای برجسته شیراز آغاز شد. در تبریز، مردم به رهبری آیت الله حاج میرزا جواد آقامجتهد تبریزی به مقابله با قرارداد برخاستند و ضمن کندن و پاره نمودن اعلامیههای کمپانی از روی دیوارها و معابر عمومی، از پذیرفتن خارجیان نیز خودداری کردند. دراصفهان که تجار و علمای آن همکاری بیشتری داشتند به رهبری سه عالم مجاهد، حاج شیخ محمدتقی نجفی معروف به آقا نجفی اصفهانی، شیخ محمدعلی و ملاباقر فشارکی به مخالفت با قرارداد مزبور پرداختند. علمای اصفهان برای اولین بار در منطقه خود استعمار دخانیات و تنباکو را تحریم و کارکنان رژی را نجس اعلام کردند. در این ایام سید جمالالدین اسدآبادی نیز که به دعوت ناصرالدینشاه در تهران به سر میبرد، به مخالفت علنی با امتیاز پرداخت و در پی صدور اعلامیهای بر در مساجد، کاروانسراها و سفارتخانهها با این مضمون که «به چه حقی خرید و فروش تنباکویی که خریدار و مصرف کنندهٔ آن ایرانی است به بیگانه واگذار شدهاست»، از ایران اخراج شد. میرزای شیرازی از همان ابتدا به واسطهٔ نامههایی که از علمای ایران دریافت میکرد از این امتیاز مطلع شده بود. از این رو میرزای شیرازی، هم زمان با شروع ناآرامی در تبریز با ارسال تلگراف مفصلی به شاه، ضمن اشاره به مضار و مفاسد اجازه مداخله خارجیها در ایران به اعطای امتیازات نیز توجه نمود و همه آنها را منافی صریح قرآن، نوامیس الهیه و استقلال ایران خواند. شاه به تلگرام میرزا پاسخ نداد وکارپرداز ایران دربغدادرا به ملاقات میرزای شیرازی فرستاد تا اعطای امتیاز به انگلیس را توجیه کند. میرزای شیرازی دوجمله درجواب گفت. اول اینکه: دولت اگر از عهده جواب بیرون نتوان آید ملت از جواب حسابی عاجز نیست. ودوم: اگر دولت از عهده بر نمیآید، من به خواست خدا آن را بر هم میزنم. ودراین شرایط بودکه فتوی تاریخی میرزای شیرازی مبنی برحرمت استعمال توتون وتنباکو صادرشد :بسمالله الرحمن الرحیم الیوم استعمال تنباکو و توتون بای نحو کان در حکم محاربه با امام زمان علیهالسلام است. حرره الاقل محمدحسن الحسینی.»
با صدور این فتوا، مردم از همهٔ اصناف، و حتی اقلیتهای مذهبی مبارزه سیاسی علیه این قرارداد را یک وظیفه شرعی و تکلیفی الهی دانستند و قلیانها را شکسته و توتون و تنباکو را به آتش کشیدند. حرمسرای شاه نیز از استعمال دخانیات پرهیز کردند. این وضعیت ناصرالدین شاه را مجبور به لغو قرارداد کرد، تااین لکه ننگ ازصفحه تاریخ ملت ایران محو گردد.
دلایل مخالفت با این قرارداد
1- دلیل سیاسی: دادن امتیاز تنباکو یک قرارداد استعماری بود. زیرا درقبال دریافت مبلغی ناچیز، انحصارتجارت یک محصول استراتژیک را به بیگانگان داده وکشور را در این موضوع خلع ید می نمود.ازنشانه های استعماری بودن این قرارداد این بودکه انگلیسیها هر جا که میرفتند، سوار، اسب، اسلحه و مزدور اسلحه به دست خود را نیز میبردند و این همان شیوهای بود که انگلیسیها در تصرف هند و ایجاد کمپانی هند شرقی و سپس حضور نظامی به بهانه حفظ امنیت این کمپانی و در نهایت مستعمره نمودن هند به کار گرفته بودند.
2- دلیل اقتصادی: درآن زمان محصول توتون وتنباکو یکی از مهمترین محصولات کشاورزی بوده وبخش زیادی از مردم ایران ازاین طریق امرارومعاش کرده واین قرارداد ضربه سختی برکشاورزان واقتصاد کشور بود.
3- دلیل فرهنگی: بااجرایی شدن این قرارداد هزاران انگلیسی ونیروهای مستعمراتی آن ها وارد ایران شدند. آن ها بایک برنامه ریزی دقیق هزاران مبلغ مسیحی را واردکشور کردند و ضمن بنای کلیسا در مناطق مختلف، دختران ایرانی را نیز به امور پرستاری در بیمارستانها و بیحجابی واداشتند. در تهران و اکثر شهرها مراکز فساد برپا کردند و کافههایی با انواع وسایل قمار و رقصهای محلی و مشروبات الکی پدید آوردند. درواقع آن ها درقالب یک قرارداد تجاری، خواستندکه اقتصاد، سیاست وفرهنگ ما رابه یغما برند.
مدعی خواست که ازبیخ کند ریشه ما دست غیب آمدوبرسینه نامحرم زد

دكتر محمد طاهر يعقوبي/شمال نيوز

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.rsg.gg/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.bcsda.org.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.weadartists.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.onephisigmasigma.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.m3creative.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.dogwoodarts.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.thinkrci.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.shaveparlor.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.ketoshow.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.osmemorialistas.com.br/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.trimurcia.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/forum/general-discussions/15-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022

https://kosminenaani.com/foorumi/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://jabiru.net.au/service/technical-forum/profile/daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.lanube.21.edu.ar/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.roboteria.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.camaraelisiario.sp.gov.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.braspen.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.coolblueadventures.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.raceofchampions.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.lupinewoods.co.uk/forum/general-discussions/18-kumpulan-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022-paling-gacor

https://gitare.info/community/profile/slot-gacor/

https://mijnfitnessaanpak.nl/forum/profiel/slot-gacor/

https://gestelligence.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://grailoftheserpent-forum.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://holidaycardexchange.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/?swcfpc=1

https://horizondrifters.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://humanresourcesupermarket.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

http://www.homesteadhow.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://instant-modz.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://isildo.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://journeytoshaolintemple.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.evchc.org/profile/slot-gacor-terpercaya-2022/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.napoleon200.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.burdphysicaltherapy.com/profile/slot-gacor-2022/profile