کد خبر : 1510
تاریخ انتشار : سه‌شنبه 15 می 2012 - 20:59
147 بازدید

فرایند فزاینده تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران

فرایند فزاینده تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران

فرایند فزاینده تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران خبرگزاری فارس:«برقراری ارتباط سازنده با کشورهایی که رفتارشان ناخوشایند است، اثربخش‌تر است و ضرر آن به منافع آمریکا کم‌تر از هنگامی است که ارتباطات اقتصادی و سیاسی از طریق تحمیل تحریم‌های فراگیر یک‌جانبه قطع شده است.» چکیده خصومت آمریکا با جمهوری اسلامی ایران صرفاً در بُعد سیاسی و

فرایند فزاینده تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران

خبرگزاری فارس:«برقراری ارتباط سازنده با کشورهایی که رفتارشان ناخوشایند است، اثربخش‌تر است و ضرر آن به منافع آمریکا کم‌تر از هنگامی است که ارتباطات اقتصادی و سیاسی از طریق تحمیل تحریم‌های فراگیر یک‌جانبه قطع شده است.»

چکیده

خصومت آمریکا با جمهوری اسلامی ایران صرفاً در بُعد سیاسی و دیپلماسی نیست؛ بلکه مهم‌ترین بعد آن در زمینه اقتصاد بین‌الملل قابل پی‌جویی است. پس از جریان تسخیر لانه جاسوسی و بلوکه کردن دارایی‌های ایران و قطع رابطه با ایران، یک سری اقدامات شدید و انحصاری برای به انزوا کشاندن اقتصاد ایران و کاهش قدرت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در دستور کار مقامات آمریکایی قرار گرفت که پس از به‌کارگیری راهبرد‌های متعدد، از جمله اعمال فشار در نهادهای اقتصادی جهانی و منطقه‌ای به‌منظور انزوای اقتصادی ایران و ایجاد موانع بر سر توسعه روابط اقتصادی ایران با سایر کشورها، از طریق اعمال تحریم‌های اقتصادی تقویت و تشدید گردیده است.

هرچند تحریم‌ها از ابتدای پیروزی انقلاب وجود داشته اما در برهه جدید، یک تغییر اساسی در آن به چشم می‌خورد. ایالات متحده تا قبل از دور پنجم تحریم‌ها، از ابزارهای مختلف سیاسی، نظامی و فرهنگی برای ضربه زدن به نظام اسلامی ایران استفاده می‌کرد و ابزار اقتصادی، مکمل این‌گونه روش‌ها به‌شمار می‌آمد؛ اما در دور جدید، ایالات متحده که از تأثیرگذاری ابزارهای قدیمی مأیوس شده، با الهام گیری از تجربه تحریم نفتی عراق که منجر به تضعیف شدید آن شد، به این نتیجه رسید که ابتدا باید جمهوری اسلامی را در بعد اقتصادی تضعیف کرد تا زمینه برای آسیب‌پذیری داخلی و خارجی آن فراهم شود. از این‌رو اقدامات جدید ایالات متحده و متحدان آن، مصداق بارز جنگ اقتصادی علیه کشورمان است و تقابل با آن نیز نیازمند جهاد اقتصادی فراگیر و همه‌جانبه و استفاده از کلیه ظرفیت‌های انسانی، مادی و فکری کشور است.

واژگان کلیدی: ایران، آمریکا، اقتصاد، تحریم‌ها، سیاست خارجی، هسته‌ای

مقدمه

تحریم اقتصادی همواره ابزار قدرتمندی در سیاست خارجی آمریکا بوده و هست؛ اما بعد از پایان جنگ سرد بیشتر به کار گرفته می‌شود. از زمان دولت جفرسون، اجرای تحریم اقتصادی، بخشی از اقدامات سیاست خارجی آمریکا به شمار می‌آمده است. یکی از جنجال‌برانگیزترین موضوع‌های بین‌المللی در دو سه دهه اخیر در آمریکا، کاربرد تحریم‌های اقتصادی برای دستیابی به اهداف سیاست خارجی در سراسر جهان شناخته می‌شود. این کشور در دوران پس از جنگ جهانی دوم با هدف محدود کردن دامنه قدرت و نفوذ اتحاد جماهیر شوروی، تحریم‌هایی علیه برخی کشورها برقرار کرد.

در نخستین سال‌های جنگ سرد در دهه 1950 و سپس در دهه 1960، آمریکا در تلاش برای کنترل (واپایش) نفوذ کمونیسم، کشورهای کمونیستی و کشورهایی را که با آن‌ها روابط تجاری داشتند، تحریم کرد؛ در دهه 1970، حقوق بشر به یکی از موضوعات کلیدی در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شد؛ از اواخر دهه 1980، خطر تروریسم، مواد مخدر و گسترش جنگ‌افزارهای ویژه کشتار جمعی از زمینه‌های برقراری تحریم بوده است. روی‌هم‌رفته از 103 مورد تحریم اقتصادی از سال 1945 تا سال 1990، آمریکا در 79 تحریم شرکت داشته است. در همین مدت، انگلستان 13 بار و شوروی 11 بار به تحریم دیگر کشورها دست زده‌اند. اگرچه تحریم اقتصادی همواره ابزار نیرومندی در سیاست خارجی آمریکا بوده؛ اما اکنون که جنگ سرد به پایان رسیده، اهمیت بیشتری یافته و بیشتر به کار گرفته می‌شود.

آمریکا از سال 1993 تا سال 1996، 61 قانون و دستور اجرایی برای تحریم 35 کشور تصویب کرده است. آمریکا با توسل به 42 قانون فدرال، 142 بار به تحریم کشورهای ثالث مبادرت کرده است. به گفته ریچارد چینی، وزیر دفاع پیشین آمریکا، هم‌اکنون 70 کشور با دو سوم جمعیت جهان تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا قرار دارند.

بر اساس مطالعه انجمن ملی تولیدکنندگان آمریکا، 3/2 میلیارد نفر یا به عبارتی 42 درصد از کل جمعیت جهان در اثر این تحریم‌ها از دسترسی به تولیدات و خدمات شرکت‌های آمریکایی محروم شده‌اند. (زهرانی،1376: 78-51)به عبارتی، شرکت‌های آمریکایی از دسترسی به بازار 790 میلیارد دلاری و 19 درصد از کل بازار جهان محروم شده‌اند.

در توجیه علت برقراری تحریم، معمولاً به 13 مورد زیر به ترتیب دفعات زمانی استناد شده است:

– تروریسم

– اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی

– فعالیت‌های مربوط به مواد مخدر

– تضییع حق مالکیت

– نقض حقوق بشر

– کمونیسم

– تجاوز نظامی

– فعالیت‌های آسیب‌زا برای حفظ محیط زیست

– دوره انتقال به دموکراسی

– حقوق کارگران

– پناه دادن به جنایتکاران جنگی

– اقدامات مربوط به بایکوت

دولت‌های آمریکا در 30 سال گذشته تلاش کرده‌اند که از نظر سیاسی، نظامی و اقتصادی، ایران را منزوی سازند و در چارچوب قوانین آن کشور، ایران را تحریم کنند. در زمان ریاست جمهوری کلینتون، کنگره آمریکا، ایران را «دشمن سال» نامید و ایران را متهم کردند که از تروریسم بین‌المللی حمایت و در مقابل روند صلح در خاورمیانه ایستادگی می‌کند و به دنبال دستیابی به سلاح‌های کشتار جمعی است.

کنگره با تصویب مقررات جدید، کلینتون را وادار کرد که سخت‌ترین و بی‌سابقه‌ترین نوع تحریم‌ها را علیه ایران به کار بندد. این مسئله برای منافع دیگر دولت‌ها تزاحم ایجاد کرد و آمریکا را در تقابل با هم‌پیمانانش قرار داد. این روند در دولت‌های بعدی با ابعاد مختلف روزبه‌روز تشدید شد و در حال حاضر در وضعیت پیچیده هستیم. به‌طور کلی، تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران را می‌توان به چند مرحله تقسیم کرد:

مرحله اول؛ انسداد دارایی‌ها

سه روز بعد از تسخیر سفارت آمریکا در تهران و بعد از اینکه امام خمینی(ره) اجازه نداد «رمزی کلارک»، دادستان پیشین آمریکا و «ویلیام میلر» [1] مدیر امور کارکنان کمیته اطلاعات مجلس سنا، برای رساندن پیام کارتر وارد ایران شوند، دولت آمریکا تصمیم گرفت ایران را مجازات کند. اولین اقدام تنبیهی در تاریخ 17 آبان 1358 ( 8 نوامبر سال 1979) صورت گرفت. وزیر امور خارجه آمریکا بر اساس اختیارات مندرج در بخش 2 «قانون مهار صدور تسلیحاتی» [2] مانع ارسال محموله‌ای به ارزش 300 میلیون دلار شد که شامل قطعات یدکی نظامی بود که ایران قبلاً سفارش داده و بهای آن را پرداخته بود.

در 2 آذر 1358 (12 نوامبر)، کارتر بنا به ملاحظات امنیت ملی و طبق ماده 232 قانون گسترش تجارت [3] اعلام کرد «تحولات اخیر در ایران، تهدیدی بر امنیت ملی از ناحیه واردات نفت و محصولات نفتی است. این تحولات تهدید علیه امنیت ملی به دلیل اتکا واردات نفت خام به ایران است.» واردات نفت خام ایران یا محصولات مشتق شده از نفت تصفیه شده ایران به آمریکا و مناطق آزاد تجاری آمریکا ممنوع شد. هدف از برقراری محدودیت واردات نفتی ایران، قطع درآمد ارز خارجی ایران از ناحیه فروش نفت خام به آمریکا بود که در آن زمان، معادل 8/13 میلیون دلار در روز بود.

تأثیر قطع واردات نفت خام ایران به بازار آمریکا چنان بااهمیت بود که در 2 آذر 1358 ( 23 نوامبر سال 1979) وزارت نیروی آمریکا مجبور شد برنامه سهمیه‌بندی نفت خام را اجرا کند.ابوالحسن بنی‌صدر، کفیل وزارت خارجه و وزیر دارایی وقت ایران، از سر ناشی‌گری یا عمد، پیشنهاد خارج کردن دارایی‌های ایران از بانک‌های آمریکا را مطرح کرد تا از دسترس حاکمیت آمریکا خارج شود.

کارتر با صدور یک دستورالعمل اجرایی برای اولین‌بار از اختیارات خود در قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین‌المللی استفاده کرد. دارایی‌های ایران که بیش از 12 میلیارد دلار بود، مسدود شد. این دارایی‌ها عبارت بودند از سپرده‌های ایران نزد بانک ذخیره فدرال به مبلغ 418/1 میلیارد دلار؛ موجودی‌های ایران نزد شعب بانک‌های آمریکایی در خارج به مبلغ 579/5 میلیارد دلار؛ موجودی نزد بانک‌های آمریکایی در آمریکا به مبلغ 150/2 میلیارد دلار؛ سایر داریی‌ها نزد اتباع آمریکایی حدود 2 میلیارد دلار؛ موجودی طلای متعلق به بانک مرکزی ایران نزد بانک ذخیره فدرال 917/632/1 اونس.

با وجود این، هدف دولت آمریکا از مسدود کردن دارایی‌های ایران آن گونه که کارتر در گزارش خود به کنگره اعلام کرد، عبارت بود از اینکه «آمریکا بتواند از این منابع در حل و فصل دعاوی حقوقی اشخاص و شرکت‌های آمریکایی علیه دولت ایران استفاده کند. » اما بعدها فاش شد که دولت آمریکا از نوامبر سال 1978 یک سال قبل از تسخیر سفارت و در زمانی که شاه هنوز در ایران بود، قصد داشت دارایی‌های ایران را مسدود کند. «فرناند سن جرمن» [4]، رئیس کمیته امور بانکداری، مالی و شهری سنا، در ژوئیه سال 1981 اعلام کرد:

9 ماه قبل از گروگان‌گیری، یعنی زمانی که اوضاع اقتصادی در ایران نسبتاً آرام بود و هیچ شواهدی درباره نیت ایران برای خارج کردن دارایی‌های خود از آمریکا وجود نداشت، کارشناسان حقوقی در وزارت خزانه‌داری به این نتیجه رسیده بودند که شرایط توسل به قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین‌المللی فراهم است.

وی همچنین تأیید کرد که «وزارت خزانه‌داری از همان اوایل فوریه سال 1979 پیش‌نویس مقررات مسدود کردن دارایی‌ها را آماده کرده بود. به دنبال فرمان کارتر در مسدود کردن دارایی‌های ایران در 14 نوامبر سال 1979 همین پیش‌نویس در تنظیم مقررات مربوط، مورد استفاده قرار گرفت.» (علیخانی،96:1386)

مسدود شدن 12 میلیارد دلار دارایی‌ ایران، مهم‌ترین اقدام آمریکا در تاریخ تحریم‌ها است. دارای‌های مسدود شده لیبی در سال 1986 به مبلغ 818 میلیون دلار می‌رسد که از نظر ارزش در مقام دوم قرار دارد. بدون توجه به اینکه ارزش دارایی‌های مسدود شده ایران، هنگفت‌ترین مبلغ است، یک ویژگی دیگر این است که 6 میلیارد دلار از دارایی‌های ایران در خارج از آمریکا نیز مسدود شد.

اگرچه کشورهایی که قبلاً مورد تحریم آمریکا قرار می‌گرفتند، در خارج از خاک آمریکا نیز دارایی‌های مسدود شده‌ای داشتند؛ اما ارزش آن به میزانی نبود که کارآیی لازم را به دنبال داشته باشد. دارایی‌های توقیف شده کوبا کلاً 33 میلیون دلار و دارایی‌های ویتنام شمالی تنها 100 میلیون دلار بود و دارایی سایر کشورهای تحریم شده مبلغ درخور توجهی نبود.

برای اینکه درک بهتری از اهمیت دارایی‌های توقیف شده ایران داشته باشیم، باید یادآوری کنیم که به دنبال حضور آمریکا در جنگ جهانی دوم و در اوج این جنگ، کل دارایی‌هایی که خزانه‌داری آمریکا در سرتاسر دنیا مسدود کرد، کمتر از 8 میلیارد دلار می‌شد. مقایسه این دو رقم جالب به نظر می‌رسد. علاوه بر انسداد دارایی‌ها در یک پروسه زمانی کوتاه، رئیس‌جمهور آمریکا (پس از تسخیر لانه جاسوسی) بر اساس اختیارات، دستور‌های اجرایی زیادی علیه ایران صادر کرد که همگی آن‌ها بر کنترل (واپایش) و محدودیت مالی منحصر می‌شد.

مرحله دوم؛ تحریم‌ها در دوران جنگ تحمیلی

به دنبال آزادی گروگان‌های آمریکایی در تهران در سال 1360 ( 1981 میلادی) محدودیت‌های صادراتی آمریکا به ایران کمی تخفیف یافت؛ اما این رفع محدودیت‌ها طولانی نبود. در سال 1983 در اوج جنگ ایران و عراق، عملیات استانچ با هدف جلوگیری از دسترسی ایران به تسلیحات و اقلام دو منظوره طراحی شد. در 13 ژانویه 1984، جرج شولتز، وزیر امور خارجه آمریکا، نام ایران را متهم کرد که در بمب‌گذاری پایگاه نیروی دریایی آمریکا در لبنان مشارکت داشته است. در نتیجه، ایران به فهرست کشورهای متهم به حمایت از تروریسم بین‌المللی (شامل لیبی، سوریه، کوبا و یمن جنوبی) اضافه شد و محدودیت‌های زیر در مورد آن به اجرا گذاشته شد.

– ممنوعیت اعطای کمک‌های بلاعوض خارجی

– کمک‌های کشاورزی و اعتباری تجاری به ایران

– محدودیت در انتقال مهمات نظامی

– ممنوعیت استفاده از تضمین‌های اعتباری و دیگر کمک‌های مالی برای تهیه مهمات

– مخالفت و رأی منفی با تقاضای وام و دیگر برنامه‌های ایران در بانک‌های بین‌المللی و دیگر نهادهای مالی

در 30 مارس سال 1984، وزارت بازرگانی آمریکا نظارت‌های ضد تروریسم را علیه ایران برقرار کرد. صدور انواع هواپیما، از جمله هواپیماهای بسیار سبک، گلایدر، هلی‌کوپتر، قطعات یدکی مربوط به آن‌ها و اقلام و دانش فنی برای استفاده اهداف نظامی را ممنوع کرد.

در تاریخ 30 ژوئیه همان سال در واکنش به استفاده نیروهای عراقی از سلاح‌های شیمیایی علیه ایران، در سال 1984 قلم کالاهای شیمیایی که می‌توانست در تولید گاز خردل و دیگر گازهای کشنده به کار رود، ممنوع شد.

طی سال‌های 1985(1363) و 1986(1364) در حالی که مذاکره و معامله‌های «ایران- کنترا» در جریان بود، به دنبال رسوایی ایران- کنترا، ریگان در 23 سپتامبر سال 1987 تصمیم گرفت فروش 15 گروه از تجهیزات با فناوری پیشرفته زیر را به ایران ممنوع کند. این دسته از اقلام عبارت بودند از:

1- تجهیزات ارتباطاتی تلفن سیار

2- قایق، از جمله قایق‌های بادی

3- تراکتورهای مخصوص حرکت در مناطق صعب العبور

4- موتورهای دیزلی 400 اسب بخار و بالاتر

5- قطعات و اجزای هواپیمای غیر راهبردی

6- مولد‌های سیار برق

7- موتورهای دریایی

8- سایر تجهیزات دریایی( قایق‌های هیدروفیلی وتجهیزات استراق سمع زیر آبی)

9- تجهیزات عکسبرداری زیر آب

10– دستگاه‌های ویژه زیر آب

11- تجهیزات تنفس فشرده هواپیما

12- تجهیزات صوتی دریایی

13- تجهیزات ردیابی زیر آب

14- دستگاه‌های آزمای الکترونیک

15- تجهیزات رمزنگاری

بعد از آن، ریگان در 29 اکتبر برای اینکه نشان دهد در مقابله با تروریسم انعطاف‌پذیری کمتری از کنگره ندارد، دستورالعمل 12613 را صادر کرد که به موجب آن، واردات کالا و خدمات از ایران ممنوع می‌شد. به دنبال دستورالعمل اجرایی فوق، دفتر خزانه‌داری، مقررات معاملات با ایران را تدوین کرد و هدف اصلی آن، ممنوعیت واردات نفت خام ایران بود که در ده ماهه اول سال 1987 به 8/1میلیارد دلار می‌رسید. کالای عمده دیگری که از ایران به آمریکا وارد می‌شد، فرش بود. ( همان:129)

یکی دیگر از کارهای محدودسازی آمریکا در دوران دفاع مقدس، راه‌اندازی جنگ نفت برای کاهش توان اقتصادی ایران بود. در پی ناتوانی‌های ارتش عراق در مقابله با پیشروی‌های روزافزون نیروهای ایرانی در جبهه‌های شمال و جنوب و غرب و ورود به خاک عراق از یک طرف و فرار سربازان عراقی از جبهه‌ها، تسویه‌حساب‌های دامنه‌دار در کادرهای سیاسی و نظامی از سوی صدام، نیاز شدید آمریکا به نفوذ در عراق برای تشدید جنگ علیه جمهوری اسلامی، کشورهای عربستان و کویت مأموریت یافتند با فروش نفت خود به جای عراق و پرداخت دلارهای نفتی به صدام و همکاری تمام‌عیار اطلاعاتی و نظامی با آن کشور، واشنگتن را که معرکه‌گردان این سناریوی تلخ بود، یاری کنند و بر اساس چنین معادلاتی بود که نیروی هوایی عراق با کسب اطلاعات دقیق دریافتی از آمریکا، موفق گردید در حملات متعدد، سکو‌های نفتی نوروز، ابوذر، سروش و اردشیر را هدف قرار دهد و به آتش بکشد.

گفتنی است با انهدام سکوها و چاه‌های نفتی متعلق به ایران به میزان 11147500 میلیون بشکه نفت خام به سطح خلیج فارس سرازیر شد. همه این کارها که با مدیریت آمریکا و همکاری غرب صورت گرفت، ایجاد فشارهای سخت اقتصادی بود تا بتواند از این طریق، تغییرات دلخواه خودش را در ایران پیاده سازد. (صائبی،1376: 85- 72)

همگام با تشدید بحران جنگ زمینی و دریایی به‌ویژه آغاز حملات هوایی گسترده علیه کشتی‌های تجاری مسافری، باربری و نفتکش‌های ایرانی و اقدام متقابل ایران در هدف قرار دادن نفتکش‌های متعلق به کویت و عربستان که به جای عراق، نفت می‌فروختند، مسئله اسکورت کشتی‌های نفتکش و تجاری متعلق به آن دو کشور عرب، از سوی آمریکا مطرح گردید. آمریکا با گسیل ده‌ها فروند ناو جنگی عظیم و پیشرفته با سلاح‌های راهبردی، عملاً با ایران وارد جنگ شد.

برای مقابله با این طرح، نیروی دریایی ایران، یک طرح جدید و کارساز را به اجرا درآورد که در آن وضعیت حساس، موفقیت‌آمیز به نظر می‌رسید و آن، ساخت قایق‌های دو موتوره سریع‌السیری بود که قابل رهگیری توسط ناوها و کشتی‌ها و نفتکش‌ها نبودند و به دلیل حجم بسیار کم و قدرت مانور بسیار بالا، این خاصیت را داشتند که با استفاده از نیروهای شهادت‌طلب، در تاریکی‌های شب، هدف‌های بزرگ را به آتش بکشند. نیروی دریایی جدید سپاه تلاش کرد با آموزش شبانه‌روزی غواصان بی‌شمار و دست زدن به مانورهای دریایی متعدد، اقدامات بازدارنده خوبی انجام دهد که تا حد زیادی این طرح را با شکست مواجه سازد. (همان:93)

مرحله سوم؛ تحریم در صنایع بالا دستی نفت و گاز

با پایان یافتن جنگ سرد و از هم پاشیدن شوروی و انتخاب بیل کلینتون بعد از 12 سال کوتاهی دمکرات‌ها از دستیابی به ریاست جمهوری، در سال 1993 یک سیاست جدید تحت عنوان مهار دوگانه در آمریکا شکل گرفت. مهار دوگانه به معنی مهار جدی ایران و عراق بود. از این دیدگاه، ایران و عراق، اهریمن‌های دوگانه تلقی شدند و اسلام نیز ایدئولوژی شروری همانند کمونیسم معرفی شد. معمار این سیاست، مارتین ایندیک (Martin indyk) بود که در دشمنی با ایران معروف است.

ایندیک اعلام کرد جدی ترین تهدید منافع حیاتی آمریکا، ایران است که از پنج جهت آمریکا را به چالش می‌کشد: حمایت ایران از تروریسم؛ حمایت از حزب‌الله و حماس و مخالفت با صلح خاورمیانه؛ دخالت در امور داخلی کشورهای عرب حامی آمریکا؛ دستیابی ایران به سلاح‌های تهاجمی؛ گسترش سلطه بر کشورهای عربی خلیج فارس با ابزارهای نظامی .

ایندیک افزود: « ما حداکثر تلاش خود را به‌کار می‌گیریم تا متحدان اروپایی، ژاپن، روسیه و چین را متقاعد سازیم که منافع آن‌ها اقتضا می‌کند وضعیت اقتصادی ایران بهبود پیدا نکند.» آنتونی لیک، معاون رئیس‌جمهور آمریکا در امور امنیت ملی، پیشنهاد مهار دوگانه مارتین ایندیک را سیاست رسمی دولت کلینتون معرفی کرد.

ابزار اصلی در پیشبرد سیاست مهار دوگانه، برقراری تحریم‌های اقتصادی و سیاست انزوای ایران بود. دولت آمریکا تنها موفقیتی که در مهار دوگانه به‌دست آورد، ترغیب برخی از متحدان خود برای قطع صدور کالاها با کاربرد دوگانه بود که می‌توانست در مقاصد نظامی به کار رود و همچنین تعلیق وام‌های جدید بانک جهانی به ایران در سال 1994 بود.

سیاست مهار دوگانه در عمل، سیاست چندان حساب شده‌ای نبود؛ حتی بین مسئولان آمریکایی دو دستگی ایجاد کرد و بسیاری از آن‌ها خواستار کنار گذاشتن سیاست مهار دوگانه بودند. برژینسکی، ریچارد مورفی و اسکو کروفت معتقد بودند سیاست مهار دوگانه بیشتر یک شعار است تا یک راهبرد. با این حال، آمریکایی‌ها متقاعد شدند که سیاست تحریم را ادامه دهند.

در تاریخ 30/9/1374 سنای آمریکا طرح داماتوی سناتور جمهوری‌خواه آمریکا را به تصویب رساند. بر اساس این طرح، شرکت‌هایی که در صنایع نفت جمهوری اسلامی ایران بیش از 40 میلیون دلار یکباره و 10 میلیون دلار به‌طور مکرر در طول یک سال سرمایه‌گذاری کنند، از سوی آمریکا تحریم می‌شدند. بعد از وضع قانون تحریمی داماتو، شرکت توتال فرانسه با شرکت نفت دولتی روسیه «گازپروم» و شرکت نفت دولتی پتروناس مالزی مشترکاً یک قرارداد دو میلیارد دلاری برای سرمایه‌گذاری در توسعه میدان گازی پارس جنوبی امضا کردند.

کنگره آمریکا از این قرارداد بسیار ناراحت شد ولی با شرکای اروپایی خود به گفت‌وگو پرداخت و در نهایت، آمریکا پذیرفت طبق بند 4 قانون داماتو، سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپا در ایران آزاد شود به شرط آنکه کشورهای عضو اتحادیه، برخی تدابیر مثل مهلت ندادن به بدهی‌های ایران و کاهش نفرات نمایندگان سیاسی… پیش بینی شده در این قانون را اجرا کنند. این عقبگرد، مورد قبول تندروهای کنگره قرار نگرفت و آن را نوعی امتیازدهی به ایران تلقی کردند. خود سناتور داماتو از این تصمیم دولت آمریکا به خشم آمده بود و در سخنان تندی گفت: «این تصمیم یک اشتباه است.»

در ادامه سناریوی محدودسازی ایران، طرحی دیگر تحت عنوان «طرح گیلمن» در کمیته روابط بین‌الملل مجلس نمایندگان آمریکا در تاریخ28 اسفند1347 ( 18 مارس)1996 به تصویب رسید. براساس این طرح، مجازات‌هایی با شدت و گستردگی بیشتر برای اعمال تحریم علیه اشخاص خارجی به اجرا گذاشته شد که اقلام یا تکنولوژی خاصی را صادر می‌کنند که موجب تقویت توانایی ایران در زمینه کشف، استخراج، پالایش و انتقال منابع نفتی از طریق لوله بشود.

تنها در سال‌های 1998 و 1999 دو چرخش محدود(حذف ایران از فهرست کشورهای تولیدکننده یا عبور دهنده مواد مخدر و رفع محدودیت فروش مواد غذایی، دارو و اقلام پزشکی) در خط‌مشی آمریکا در برنامه‌های تحریمی علیه ایران ایجاد شد.البته بهانه بهبود وضع حقوق بشر، همیشه یک هدف عمده برای تحریم‌های آمریکا در نقاط دیگر بود و تا اکتبر سال 1999 در مطالبات آمریکا از ایران نبود. در 6 اکتبر همان سال، وزارت امور خارجه آمریکا، کشورهای ایران، چین، عراق، میانمار و سودان را کشورهای ناقض آزادی‌های مذهبی دانست.

اتهامات مربوط به بد رفتاری ایران با پیروان فرقه بهائی، مستمسکی بود که در تعیین شناختن ایران به نام ناقض آزادی‌های مذهبی و مشروعیت بخشیدن به تحریم‌های دیپلماتیک و اقتصادی مطرح شد. به‌خاطر همین موضوع، 15 مورد تحریم در قانون پیش‌بینی کردند؛ اما این تحریم‌ها در قوانین قبلی علیه ایران برقرار شده بود. تنها تحریم «تعلیق یا لغو مبادلات علمی و فرهنگی» اضافه شد.

مرحله چهارم: صدور قطعنامه‌های زنجیره‌ای علیه فعالیت‌های هسته‌ای

سال 1385 در حالی آغاز شد که پنج عضو دائم شورای امنیت به‌علاوه آلمان (موسوم به گروه 1+5) سعی داشتند به راهبرد بلندمدتی در برنامه‌های هسته‌ای ایران دست یابند. ابتدا پیش‌نویس بیانیه پیشنهادی فرانسه و انگلیس مبنای کار قرار گرفت. در این بیانیه، به ایران دو هفته مهلت داده می‌شد تا به درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مبنی بر تعلیق غنی‌سازی، جامه عمل بپوشاند. در پی این اقدامات و دفاع مشروع جمهوری اسلامی ایران از حقوق حقه خود در زمینه فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای، سرانجام در 9 مرداد 1385 (31 ژوئیه2006) قطعنامه 1696 با 14 رأی مثبت و یک رأی منفی که متعلق به کشور قطر بود، علیه ایران صادر شد.

این قطعنامه از ایران خواست تا پایان ماه اوت 2006 (9 شهریور 1385) برنامه غنی‌سازی اورانیوم خود را به حالت تعلیق درآورد و در غیر این صورت، با تحریم‌های اقتصادی و دیپلماتیک روبه‌رو شود. محمد البرادعی در پی درخواست قطعنامه 1696 در گزارشی اعلام کرد ایران به قطعنامه 1696 توجهی نکرده است. در پی این گزارش و بعد از نشست‌های متعددی که اعضای گروه 1+5 در طول ماه‌های آبان و آذر 85 در مورد پیش‌نویس اولیه و حذف برخی مسائل مورد نظر روسیه داشتند، پیش‌نویس دوم به خواست روسیه با جرح و تعدیل‌های جزئی، باعنوان قطعنامه 1737 در 2 دی ماه 1385 (23 دسامبر 2006) با اتفاق به تصویب کلیه اعضای شورای امنیت رسید. این قطعنامه به نسبت قطعنامه 1696 از نکات منفی بیشتری برخوردار بود و دامنه درخواست برای تعلیق و تحریم، وسیع‌تر شده بود.

در ادامه این تحولات، روز سوم اسفند، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارشی 6 صفحه‌ای و 30 ماده‌ای بار دیگر اعلام کرد ایران به فعالیت‌های هسته‌ای خود ادامه می‌دهد و این آژانس قادر به ارائه تصویر واضحی از برنامه هسته‌ای ایران نیست. این گزارش و تداوم دفاع ایران از حقوق هسته‌ای خود سبب شد تا شورای امنیت، قطعنامه زورگویانه دیگری را باعنوان قطعنامه 1747 در تاریخ 5 فروردین 1386 بدون رأی‌گیری و با اجماع به تصویب رساند.

آنچه در دو قطعنامه 1737 و 1747 بیشتر از موارد دیگر به چشم می‌خورد، نخست؛ بحث تعلیق غنی‌سازی از سوی ایران و دوم، همکاری و موافقت کشورها و مؤسسات جهان با اعمال تحریم‌ها به‌ویژه تحریم‌های مالی علیه ایران است. قطعنامه 1929 شورای امنیت – چهارمین قطعنامه این شورا علیه جمهوری اسلامی ایران – با تلاش بی‌وقفه دستگاه دیپلماسی آمریکا در 19 خرداد 1389 به تصویب رسید و جز ترکیه و برزیل که به آن رأی منفی دادند و لبنان که ممتنع بود، بقیه اعضا با رأی مثبت خود این قطعنامه را تصویب کردند.

قطعنامه 1929 با قطعنامه‌های قبلی تفاوت چندانی نداشت. در واقع تأکیدی بود بر مصوبات قبلی‌ البته احیای آن‌ها که در گذر زمان اجرایشان کم‌رنگ شده بود. (شاید تشکیل کمیته نظارت بر اجرای قطعنامه، یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این قطعنامه با موارد قبلی باشد. )

تا به حال، قطعنامه‌های 1696، 1737، 1747، 1803، 1929 از سوی شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده است. علاوه بر سازمان ملل، بعضی از کشورها و قدرت‌های بین‌المللی نیز رأساً تحریم‌هایی اعمال می‌کنند. علاوه بر اتحادیه اروپا، برخی از کشورها هم تحریم‌ها را دنبال می‌کنند. البته در پایان این بخش باید گفت دو قطعنامه نهایی در حالی صادر شد که ایران طبق طرح مدالیته و آخرین گزارش البرادعی در یک زمان‌بندی 18 ماهه به شش موضوع ابهامی باقیمانده در پرونده هسته‌ای خود (آزمایش‌های پلوتونیوم، گذشته برنامه سانتریفیوژهای 1‌p و 2p، سند اورانیوم فلزی، منشأ آلودگی‌ها در یک دانشگاه فنی، پلونیوم 210 و معدن اورانیوم گچین) پاسخ داده بود.

مرحله پنجم؛ پیگیری تحریم‌های هوشمند در قطعنامه‌ها

یکی دیگر از روش‌های تحریم در دوره اخیر که با گذشته متفاوت است تمرکز بیشتر بر روی نخبگان دولتی و دیگر مقامات و موارد خاص است. با توجه به اینکه این نوع تحریم‌ها دقیق‌تر و هدفمندتر هستند،آن‌ها را تحریم‌های هوشمند می‌نامند. منطق پشت این نوع تحریم‌ها این است که نخست مردم عادی هدف نیستند و بر این اساس آسیب زیادی به آن‌ها وارد نمی‌شود و دوم اینکه احتمال به دست آوردن حمایت چند جانبه در این نوع تحریم‌ها بسیار بیشتر است و در نهایت، حمایت مردمی را برای راه‌اندازی نافرمانی مدنی به قول خودشان راحت‌تر به دست می‌آورند که در همین راستا چند اقدام انجام دادند. از جمله:

جلوگیری از ورود بازرگانان ایرانی؛

– مسدود کردن حساب بانکی ایران در برخی کشورها مثل سوئیس و امارات و انگلیس؛با آغاز صدور قطعنامه‌های متعدد علیه ایران از سوی شورای امنیت، آمریکا و هم‌پیمانانش تحریم‌های خاص خود را علیه ایران اعمال کردند. این روند ادامه یافت تا اینکه رفته‌رفته گشایش« ال‌سی» به صورت مستقیم برای ایرانیان هم ممنوع شد. مسدود کردن حساب‌های دفاتر واسطه‌ای ایرانیان در امارات به بهانه ورود و خروج مشکوک وجوه و تحمیل هزینه حمل‌ونقل اضافی تا 150 دلار در هر کانتینر در بنادر جنوبی، جدیدترین موانع ایجاد شده برای تجاری است که مبدأ و مقصد کالاهایشان ایران است.

– رفع توقیف حساب‌های منافقین؛همزمان با مسدود کردن حساب‌های بانک ملی ایران از سوی خزانه‌داری انگلیس، این نهاد مالی، 9 حساب مسدود شده متعلق به گروهک تروریستی منافقین در این کشور را رفع توقیف کرد. خزانه‌داری انگلیس این تصمیم را پس از نهایی شدن تصمیم دستگاه قضایی، دولت و پارلمان انگلیس برای خروج نام گروهک منافقین از فهرست سازمان‌های تروریستی اعلام کرد. 9 حساب‌ گروهک منافقین در انگلیس از سال 2001 میلادی توقیف شده بود. (ارم نیوز 7/8/87)

– تحریم دارایی‌های خارجی مؤسسه‌های ایرانی

– تحریم بانک‌های دولتی که از بانک سپه شروع شد و به بانک صنعت و معدن ختم گردید و در نهایت به تحریم بانک مرکزی ایران رسیده است.

– محدودیت‌های سفر خارجی برای مقامات مورد تحریم

– بازرسی از محموله‌های صادراتی و وارداتی در صورتی که به کالاهای ممنوع ظن و گمان وجود داشته باشد.

– تحریم شرکت‌ها به‌ویژه شرکت‌هایی که با قرب سپاه همکاری دارند. در فهرست تحریم‌ها قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیای سپاه و چهار مؤسسه زیرمجموعه آن به نام‌های مکین، رهاب، فاطر و مهندسین مشاور ایمن‌سازان قرار دارند. دولت آمریکا این نهادها و نیز آقای رستم قاسمی، فرمانده سابق قرارگاه خاتم‌الانبیاء را تحریم کرد. مجتمع صنعتی امین، گروه صنایع تسلیحاتی، صنایع فراساخت، صنایع شهید خرازی و صنایع شهید ستاری نیز مشمول تحریم‌ها شده‌اند. خط کشتیرانی جنوب هم جزء تحریمی‌ها است.

سنایوری تحریم شخصیت‌ها(در چند مرحله نزدیک به 144 نفر از فرماندهان سپاه، مسئولان کشوری- قضایی و بخشی از مدیران پروژه‌ها مورد تحریم واقع شدند و در آخرین مرحله تحریم چند نفر از مدیران شرکت‌های کشتیرانی هم به این لیست اضافه شدند)

– راه‌اندازی مؤسسه «اتحاد علیه ایران هسته‌ای»

– دستگیری صادرکنندگان به ایران

– تحریم فروش بنزین به هواپیماهای مسافربری ایران

– فراوانی تبلغات روی تحریم‌ها با نگاه سیاسی پس از بیداری اسلامی و جلوگیری از شکل‌گیری یک بلوک مقتدر سیاسی در جهان اسلام

– کاهش مبادلات دیپلماتیک

– رد تقاضاهای ایران برای عضویت در سازمان تجارت جهانی

– محدود‌سازی وام‌دهی مؤسسات مالی بین‌المللی به‌ویژه بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول به ایران

– تحریم هواپیمایی ماهان و تلاش برای تحریم سوخت‌گیری هواپیماهای ایران در فرودگاه‌های خارجی

اقدامات ایران در مواجهه با تحریم

در مرحله اول با آزاد‌سازی گروگان‌ها و طرح دعاوی در دیوان لاهه تا حدودی برخی از مشکلات انسداد دارایی‌ها حل شد. در دوره دوم با اینکه با بسیاری از کمبودها ساختیم؛ ولی با تهیه سلاح با واسطه و با طرح خودکفایی در داخل، بعضی از مشکلات پیش رو برداشته شد. در دوره سوم با آماده‌سازی فضای سرمایه‌گذاری خارجی و رغبت بعضی از شرکت‌های خارجی به‌خاطر فراوانی منابع نفت و گاز تا حدودی تحریم‌هایی همچون گیلمن و داماتو کم‌رنگ شد.

البته ناگفته نماند از سال 1990-2000 فشارهایی که دستگاه دیپلماسی آمریکا علیه ایران به‌کار برد، محدودیت‌هایی ایجاد کرد که می‌توان به برخی از آن‌ها اشاره کرد؛ از جمله: لغو فروش 18 میلیون دلاری فناوری هسته‌ای دولت آرژانتین به ایران، تعویق پرداخت وام 400 میلیون دلاری ژاپن به ایران برای ساخت سد کارون، ممنوعیت خرید 5/3 تا 4 میلیارد دلار نفت ایران از سوی شرکت‌های تابعه شرکت‌های مادر آمریکایی در کشورهای ثالث، لغو معامله شرکت کونوکوی آمریکا با ایران برای توسعه میدان‌های نفتی جنوب با ارزشی بیش از یک میلیارد دلار، کنار گذاشتن شرکت اکسون شرکت ملی نفت ایران از پروژه توسعه میادین نفتی جمهوری آذربایجان، انصراف رویال‌داچ‌شل تحت فشارهای آمریکا از پروژه توسعه میادین نفتی ایران و ممانعت از تبدیل شدن ایران به مسیر انتقال نفت و گاز آسیای میانه به غرب و… این قوانین در ایجاد برخی اختلالات و ابهام کسب‌وکار، به‌ویژه سرمایه‌گذاری خارجی در ایران، نقشی انکارناپذیر ایفا کرد.

در دوره تحریم‌های هوشمند هم در سایه اقداماتی همچون نگاه به شرق، تنوع ارزی و خودکفایی – خود اتکایی، بسیاری از مشکلات حل شد و در عین‌حال، یک سری اقدامات اجرایی با کمک جغرافیای طبیعی در سطح کلان انجام شد تا تحریم‌ها را کم‌اثر کند. برخی از آن‌ها عبارتند از:

گسترش مبادله تجاری ایران با اتحادیه اروپا؛ نگاه مثبت به اتحادیه اروپا بعد از انتخاب شعار اصلی سیاست خارجی «نه شرقی، نه غربی»، از اول انقلاب مطرح بوده و در عین حال، فراز و فرودهایی هم داشته است؛ ولی مبادله تجاری با اتحادیه در سالی که در اوج تحریم‌ها بوده قابل توجه است.

یورواستات مبادلات تجاری ایران و ایتالیا در سال 2010 را 67/6 میلیارد یورو اعلام و این کشور را بزرگ‌ترین و آلمان و اسپانیا را دومین و سومین شرکای بزرگ تجاری ایران در این سال معرفی کرد. آخرین آمار منتشر شده از سوی کمیسیون اروپا نشان می‌دهد ایتالیا بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران در میان 27 کشور اروپایی در سال 2010 بوده است.

بر اساس گزارش یورواستات، مبادلات ایران و ایتالیا در این سال به 67/6 میلیارد یورو رسید که بدین ترتیب ایتالیا بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران در میان کشورهای اروپایی طی این سال شناخته شده است. مبادلات ایران با ایتالیا بیش از یک‌ششم کل مبادلات ایران با اتحادیه اروپا در این سال بوده است. کل مبادلات ایران و اتحادیه اروپا در سال 2010 بیش از 5/24 میلیارد یورو اعلام شده است.بر اساس این گزارش، ایران در سال 2010 حدود 67/4 میلیارد یورو کالا به ایتالیا صادر و 2 میلیارد دلار کالا از این کشور وارد کرده است.

آلمان، دومین شریک تجاری ایران در میان کشورهای اروپایی طی سال 2010 شناخته شده است. حجم مبادلات دو کشور در این سال 65/4 میلیارد یورو بوده است. آلمان 8/3 میلیارد یورو کالا به ایران صادر و 854 میلیون یورو کالا از ایران وارد کرده است. اسپانیا با 77/3 میلیارد یورو، سومین شریک تجاری ایران معرفی شده است. این کشور نیز 28/3 میلیارد یورو کالا از ایران وارد و 493 میلیون یورو کالا به ایران صادر کرده است.

هلند با 83/2 میلیارد یورو، فرانسه با 62/2 میلیارد یورو، بلژیک با 994 میلیون یورو، اتریش با 652 میلیون یورو، سوئد با 573 میلیون یورو، انگلیس با 545 میلیون یورو و رومانی با 148 میلیون یورو به ترتیب چهارمین تا دهمین شرکای بزرگ تجاری ایران در اتحادیه اروپا طی سال 2010 شناخته شده‌اند. بر اساس گزارش یورو استات، مبادلات تجاری اتحادیه اروپا با ایران در سال 2010، نخستین سال اجرای تحریم‌ها، با رشد 24 درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده و به 5/24 میلیارد یورو رسیده است.

در حالی مبادلات تجاری ایران و اتحادیه اروپا در سال 2010 میلادی با افزایش مواجه شده است که دولت آمریکا سیاست تحریم ایران را در این سال به‌جد دنبال می‌کرد و متحدان اروپایی خود را به‌شدت تحت فشار قرار داد تا از سطح مبادلات خود با ایران بکاهند. آمریکا امیدوار بود با وضع محدودیت‌های تجاری و مالی، مشکلاتی را در زمینه همکاری‌های شرکت‌های اروپایی با ایران و انتقال کالاهای صنعتی به ایران پدید بیاورد. به عقیده تحلیل‌گران، رشد 24 درصدی مبادلات اروپا با ایران، نشان‌دهنده شکست سیاست تحریم آمریکا علیه ایران است. ( ( http://www. econews. Ir))

افزایش تقاضای جهانی از انرژی؛ چشم‌انداز آینده اقتصاد جهان، نشانگر افزایش تصاعدی، تقاضای انرژی با نقش مسلط نفت و گاز است. جایگاه راهبردی ایران اسلامی که دارای منابع عظیم انرژی است و همچنین مهم‌ترین مزیت اقتصادی آن استفاده مطلوب از نفت و گاز است، این موقعیت را فراهم ساخته تا کشورها به‌ویژه شرکت‌های سرمایه‌گذار، تمایل نشان دهند در این صنعت راهبردی، مشارکت فعالی داشته باشند. در این وضعیت، تحریم‌ها و ایجاد محدودیت به‌خاطر حفظ منافع و مصالح سرمایه‌گذاران، دیگر فایده‌ای ندارد. علاوه بر آن، اهداف تعیین شده در برنامه پنجم توسعه به‌منظور سرمایه‌گذاری 150 میلیارد دلاری در حوزه بالادستی نفت و گاز پاسخ مساعدی به علاقه‌مندی کشورها به توسعه همکاری‌های نفت و گاز فراهم ساخته است.

نیاز جهان به نفت؛ با همه تلاش‌هایی که در راه کاهش دادن وابستگی اقتصاد جهانی به نفت خام صورت می‌گیرد؛ روند مصرف نفت خام همچنان ادامه دارد. دبیرخانه اوپک پیش‌بینی کرده است که تقاضای جهانی نفت خام در سال‌های آینده رو به‌ افزایش است.  [5]

سال

میانگین مصرف جهان

(میلیون بشکه در روز)

    تأمین اوپک

  میانگین مصرف آمریکای شمالی

  (میلیون بشکه در روز)

2010

88/7

34/1

27/2

2015

97/1

40/6

29/2

2020

105/8

48/9

31/1

2025

114/6

58/3

32/9

با این وضعیت، برای تداوم رشد پایدار اقتصاد جهانی باید ظرفیت جدید تولید نفت ایجاد شود تا اطمینان‌بخشی برای بازارهای جهانی فراهم گردد؛ در غیر این صورت، بازار انرژی با نوسان‌های سخت رو‌به‌رو خواهد بود. در حالی که آمریکا نزدیک به 25 درصد نفت خام تولید شده جهان را مصرف می‌کند، اگر تحریم را تداوم بدهد و مانع سرمایه‌گذاری در حوزه بالادستی نفت و گاز شود، در آینده خودش که این کشور به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و وارد کننده انرژی است، با چالش‌های بزرگی مواجه خواهد شد.

برخی کارشناسان معتقدند اقدامات آمریکا در صورت همراهی سایر کشورها، امنیت عرضه جهانی انرژی را به مخاطره می‌انداخت و آثار چشمگیری بر اقتصاد جهانی متحمل می‌ساخت. در همین راستا، اقدام پیش‌دستانه ایران در تحریم فروش نفت به دو کشور فرانسه و انگلیس و اخطار به چهار کشور دیگر اروپایی باوجود حجم کم خریدها، تأثیر زیادی بر قیمت جهانی نفت گذاشت و آن را به بشکه‌ای 126 دلار رساند که همزمان افزایش سرسام‌آور قیمت بنزین را در آمریکا و اروپا به همراه داشت. در صورتی‌که این روند به سایر کشورها تعمیم یابد، قیمت‌ها بالاتر از این هم می‌رود. پس چه خوب است نظام سلطه برای تأمین امنیت انرژی، از اقدامات غیرقانونی تحریم‌ها و فشارها دست بردارد.

ذخایر بالای نفت و گاز در ایران؛جمهوری اسلامی ایران با در اختیار داشتن 155 میلیارد بشکه ذخیره قابل استحصال نفت خام؛ 33 تریلیون مترمکعب ذخیره گاز طبیعی؛ ظرفیت تولید روزانه 2/4 میلیون بشکه نفت خام و 600 میلیون مترمکعب گازطبیعی؛ ظرفیت پالایش روزانه یک میلیون‌و670هزار بشکه نفت خام و تولید بیش از 50 میلیون تن انواع محصولات پتروشیمی، جایگاه مهمی در تأمین امنیت انرژی جهان دارد.

افزایش توان شرکت‌های داخلی؛ نکته مهم دیگر در حوزه انرژی، افزایش توان شرکت‌های داخلی و بی‌نیازی از پیمانکاران خارجی در برخی حوزه‌هاست. به‌گونه‌ای که در خرداد ماه 89 قرارداد شش فاز توسعه پارس جنوبی(13، 14، 19، 22، 23 و 24) با کنسرسیومی از پیمانکاران داخلی (ایدرو، صدرا و پتروپارس) به ارزش کلی 21 هزار میلیارد تومان و با هدف افزایش روزانه 140میلیون مترمکعب گاز، منعقد شد که نقطه عطفی در عقد قراردادهای صنعت نفت و گاز محسوب می‌شود.

خنثی‌سازی تحریم بنزین؛ یکی از جاهایی که مسئولان آمریکایی امیدوار بودند با تحریم هوشمند، نافرمانی مدنی در ایران ایجاد کنند، موضوع تحریم بنزین بود. در همین رابطه «جوزف لیبرمن» گفته بود که برای ضربه زدن به نقطه ضعف ایران، یعنی وابستگی ایران به بنزین و دیگر فرآورده‌های نفتی وارداتی، لایحه‌ای را طراحی کرده است. «برد شرمن»، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان، نوشت: اینکه ایران نیاز دارد بخش مهمی از بنزین خود را وارد کند، از بهترین اهرم‌هایی است که در اختیار ماست. سناتور دموکرات «ایوان بای» گفته بود پاشنه آشیل ایران، اتکا به بنزین وارداتی است.

روزنامه انگلیسی فایننشال‌تایمز در مورد طرح تحریم بنزین ایران نوشت: با توجه به اینکه ایران یک‌سوم بنزین مورد نیاز خود را از خارج وارد می‌کند، تحریم بنزین ایران به منزله «گلوله‌ای نقره‌ای» خواهد بود که به سوی ایران شلیک می‌شود. طرح تحریم بنزین در برهه‌ای مطرح شد که ایران روزانه 65 میلیون لیتر مصرف روزانه بنزین داشت و 20 میلیون لیتر آن را نیز از طریق واردات تأمین می‌کرد. در طی یک‌سالی که مسئله تحریم بنزین مطرح شد، دولت توانست با تدابیری همچون سهمیه‌بندی، صرفه‌جویی، هدفمندی یارانه‌ها، گسترش ظرفیت پالایشگاه‌ها، طرح راهبردی تأمین 48 ساعته بنزین، ذخیره‌سازی، توسعه زیرساخت‌های پالایشی کشور و طرح ضربتی تولید بنزین در صنعت نفت، به خودکفایی برسد.

جهش ایران در جذب سرمایه‌گذاری خارجی، تبدیل ذخایر دلاری ایران به دیگر ارزهای خارجی، داشتن ذخایر بالای ارزی ایران، تنوع ارزی، واردات طلا، فراهم‌سازی زمینه حضور 460 شرکت خارجی از 41 کشور جهان در نمایشگاه نفت و گاز، فروش نفت ایران با سایر ارز‌ها غیر از دلار، ایجاد شرکت‌های نیابتی، رویکرد نگاه به شرق (هند- چین) و خاورمیانه (از جمله ترکیه و روسیه)، فروش نفت بیشتر به چین (فروش نفت مشروط به چین)و… از جمله اقداماتی است که ایران در کم کردن اثرات تحریم در طول دوره تحریم هوشمند انجام داد.

ارزیابی میزان اثرگذاری تحریم‌ها

تحریم‌ها نهایت تلاش جبهه غرب برای مهار جمهوری اسلامی است. با ارزیابی این تحریم‌ها روشن خواهد شد که جبهه مخالف ایران در حالی به کارآمدی تنها حربه خود در جدال با ایران، یعنی گزینه تحریم، امید بسته است که جمهوری اسلامی با راهکارهای عینی و عملیاتی به‌آسانی از آن عبور خواهد کرد. بخش زیادی از تحریم‌های ذکر شده، بیشتر مربوط به فعالیت‌های دفاعی، موشکی و هسته‌ای ایران است. این موارد، بیشتر به توسعه علمی و تکنولوژیکی ایران مربوط می‌شود و بخش دیگر از آن به مسائل اقتصادی و معیشتی مردم برمی‌گردد.

در بخش پیشرفت ایران در زمینه موشکی و هسته‌ای باید گفت این پیشرفت تا حد زیادی بر توانمندی‌های بومی و فارغ از سلطه قدرت‌های بزرگ استوار است. ایران هم‌اکنون دانش غنی‌سازی اورانیوم را تا تکمیل چرخه نهایی آن کسب کرده و در تولید قطعات مهم این فناوری هم خودکفا شده است. دانش موشکی ایران نیز بومی است و بر مبنای آن، تولید انبوه نیز شکل گرفته است تا جایی که جمهوری اسلامی اکنون به 45 کشور جهان، تولیدات نظامی صادر می‌کند.

استفاده دو منظوره از صنایع نظامی (تولیدات غیر نظامی توسط این صنایع) نیز از جمله پیشرفت‌های بومی کشور محسوب می‌شود. همه این پیشرفت‌ها در موقعیتی حاصل شده که کشور در تحریم بوده است پس تجربه ایران در خنثی کردن تحریم‌ها در حوزه نظامی، بخش مهمی از اهداف قطعنامه تحریمی جدید را بی‌اثر می‌کند.

در بخش تحریم حوزه نفت و انرژی باید گفت شرکت‌های جایگزین زیادی هستند که برای فعالیت در حوزه انرژی ایران اشتیاق فراوانی دارند. رشد شدید نیاز جهانی به نفت و گاز طبیعی و نیز نیاز جهان به تنوع بخشی به مبادی وارداتی نفت و گاز طبیعی، می‌تواند سبب توجه سرمایه‌گذاران خارجی به کشورمان در جهت توسعه در حوزه انرژی شود. نیاز شدید چین به انرژی، در نقض تحریم‌ها علیه ایران نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است به‌گونه‌ای که «رابرت آینهورن»، مشاور ویژه کنترل تسلیحاتی وزارت خارجه آمریکا، با ابراز نگرانی از این موضوع گفت: شرکت‌های چینی در سرمایه‌گذاری خود در بخش نفت و گاز ایران «تهاجمی» عمل می‌کنند و تحریم‌های بین‌المللی و یک‌جانبه، رفتار چینی‌ها در قبال ایران را تغییر نداده است.

در این رابطه بعد از اعلام تحریم‌های مضاعف علیه ایران از سوی غرب، وزارت خارجه چین طی یک بیانیه رسمی، از روابط اقتصادی خود با ایران دفاع کرد. در اوج تحریم‌ها بر اساس اعلام رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، روابط اقتصادی ایران با چین در سال 88 به 25 میلیارد دلار و در سال 89 به 26 تا 27 میلیارد دلار رسید.

روزنامه صهیونیستی جروزالم‌پست در یادداشتی نوشت: تحریم‌هایی که از سوی سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران به تصویب می‌رسند، بیشتر به حرف می‌مانند و به مرحله عمل نمی‌رسند. بزرگ‌ترین ایراد این تحریم‌ها آن است که مورد حمایت تمامی کشورها قرار نمی‌گیرند، به طوری که در برخی موارد، کشورهایی مانند ونزوئلا، سوریه و حتی در این اواخر، ترکیه، با این تحریم‌ها مخالفت کردند.

حتی برخی کشورها نیز که از لحاظ فکری، با صدور تحریم علیه ایران مخالفتی ندارند؛ اما دارای مشترکات اقتصادی و ژئوپلتیکی متعددی با ایران هستند، به همین دلیل به مناسبات خود با ایران ادامه داده‌اند. این کشورها شامل روسیه، کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، چین و دیگر کشورهای شرق آسیاست. پایگاه اینترنتی شبکه تلویزیونی بلومبرگ نیز با اشاره به ضرر شرکت‌های اروپایی از تحریم‌های ایران گزارش داد: تحریم‌های ایران موجب عمیق‌تر شدن روابط این کشور با چین شده است و فرصت مناسبی را نیز برای روسیه به وجود آورده است.

منابع رسانه‌ای غرب معتقدند شرکت‌های اروپایی نیز از راه‌های مختلف سعی می‌کنند تا از زیر بار مقررات تحریمی علیه ایران فرار کنند. از آنجا که ایران، مهم‌ترین بازار صادراتی شرکت‌های آلمانی در منطقه خاورمیانه است، شرکت‌های این کشور نگرانی شدیدی از اعمال تحریم‌های جدید دارند. میزان صادرات این شرکت‌ها در سال گذشته به ایران 3 میلیارد و 700 میلیون یورو بوده است که نسبت به سال قبل 20درصد افزایش یافته است و به گفته برخی کارشناسان، بیش از 40 هزار فرصت شغلی به صورت غیر مستقیم با تجارت آلمان و ایران در ارتباط هستند.

سایر شرکت‌های فراملیتی اروپایی نیز با وجود سخت‌گیری دولت‌های آنان، حاضر نیستند بازار جذاب ایران را رها کنند. فارین‌پالیسی در تحلیلی در مورد حضور شرکت‌های فرانسوی در ایران می‌نویسد: نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهورسابق فرانسه، در مواضع اعلامی خود سرسختانه در قبال برنامه‌های هسته‌ای ایران مدافع ایده تحریم است؛ اما باوجود این، او همچنان موفق به متوقف کردن فعالیت شرکت خودروسازی «پژو – سیتروئن» فرانسه در ایران نشده است.

روزنامه صهیونیستی جروزالم پست با اشاره به ناکارآمدی تحریم‌ها علیه ایران، از نقض تحریم از سوی سوئیس ابراز نگرانی کرده، می‌نویسد: «بدتر از همه، رفتار برخی از کشورهای دموکراتیک مانند سوئیس است. دقیقاً همان زمانی که قدرت‌های غربی تحریم‌های خود را بر ضد ایران تشدید کردند، شرکت «ای‌جی‌ال» سوئیس با کمک‌های خود به ایران، این تحریم‌ها را به بیانیه‌هایی توخالی تبدیل کرد.

 امضای قرارداد این شرکت با ایران برای واردات بیش از 5 میلیارد متر مکعب گاز در سال، نه‌تنها لغو نشد بلکه با طرح احداث یک خط لوله برای انتقال گاز از طریق ترکیه، با سرعت تمام ادامه دارد.» همچنین هم‌اکنون 500 شرکت هلندی در ایران فعالیت می‌کنند که میزان سرمایه‌گذاری آن‌ها در زمینه گل و گیاه بیش از 400 میلیون یورو است. سایر شرکت‌های اروپایی نیز سعی می‌کنند به گونه‌های مختلف راه سرمایه‌گذاری در ایران را بیابند. حتی بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، صادرات آمریکا به ایران سه برابر شده است.

نکته طنز تحریم ایران اینجاست که پایگاه اینترنتی شبکه خبری فاکس‌نیوز آمریکا گزارش داد: نادیده گرفتن تحریم‌های ایران از سوی شرکت‌های خارجی به‌گونه‌ای است که حتی شرکت‌های پیمانکاری دولت آمریکا نیز به این اقدام مبادرت کرده‌اند. فاکس‌نیوز نوشت: «از جمله شرکت‌هایی که تحریم‌های جدید علیه ایران را نادیده گرفته‌اند، شرکت کشتیرانی «مائرسک» (Maersk) و شرکت «کوماتسو» (Komatsu) تولیدکننده تجهیزات ساختمان‌سازی است که با ادامه همکاری‌های خود با ایران، تحریم‌های آمریکا علیه این کشور را زیر پا گذاشته‌اند.» همه این مسائل باعث شده تا سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در اقتصاد ایران 86 درصد افزایش یابد. به گزارش روزنامه آمریکایی «سانفرانسیسکو کرانیکال» در بین 22 کشوری که اهمیتی به تحریم‌های آمریکا و اروپا علیه ایران نمی‌دهند، کشورهایی مثل روسیه، چین، ترکیه و بلاروس دیده می‌شوند.

علاوه بر این‌ها هر کشوری با غرب در مقوله تحریم همراهی کرد، ضررهای زیادی به اقتصادش وارد ساخت. برای نمونه، به کشور امارات اشاره کرد. در همین رابطه نشریه عربین مانی در گزارشی از قول صندوق بین‌المللی پول نوشت: تحریم‌های ایران به ضرر اقتصاد دبی تمام شد. این کشور با بدهی31 میلیارد دلاری در سال2011 در همراهی غرب علیه ایران در بحث تحریم‌ها آسیب زیادی دید. (خبرگزاری فارس 20/1/90)

البته تحریم و اعمال محدودیت برای یک کشور، سختی و تبعاتی به همراه دارد. برای ایران که حجم تحریم‌ها در حوزه‌های مختلف آن عملیاتی شد، تأثیرات جزئی و اختلالاتی در حوزه‌های صادرات، واردات، سرمایه‌گذاری و کمک مؤسسات مالی بین‌المللی گذاشت؛ سرمایه‌گذاری در حوزه بالادستی نفت تا حدی آسیب دید؛ اما ایران با اصلاحاتی که در قوانین و تفسیر آن‌ها به‌عمل آورد، توانست سرمایه‌گذاری را در حوزه بالادستی نفت رونق ببخشد. اما آنچه آمریکا با این کار به دنبال آن بود که تحریم‌ها بر رفتار ایران تغییراتی ایجاد کند، به نظر بیشتر اندیشمندان و کارشناسان تأثیری نداشته است.

نتایج حاصل از مطالعاتی که در این زمینه انجام گرفته بر کارا نبودن تحریم‌ها صحه گذاشته است. یکی از این منابع برجسته تحقیقی، کتاب «ارنست اچ. پریگ» به نام «احساس مطلوب یا کار مطلوب با تحریم‌ها» (feeling Good or Doing Good with sanctions) است. نویسنده در این کتاب به‌گونه‌ای متقاعد کننده و مستدل نشان می‌هد که عموماً تحریم‌های یک‌جانبه به اهداف مورد نظر خود نائل نمی‌شود؛ بلکه تأثیر نامطلوب بر منافع آمریکا به جا می‌گذارد.

ماحصل مطالعات مرکز راهبردی و بین‌المللی مستقر در واشنگتن، مطالعات گسترده‌ای در حوزه تحریم‌ها و جایگزین مؤثر دنبال کرده که در گزارش پایانی آن آمده است: «برقراری ارتباط سازنده با کشورهایی که رفتارشان ناخوشایند است، اثربخش‌تر است و ضرر آن به منافع آمریکا کم‌تر از هنگامی است که ارتباطات اقتصادی و سیاسی از طریق تحمیل تحریم‌های فراگیر یک‌جانبه قطع شده است.»

مشابه همین تحلیل‌ها از سوی مراکز و مؤسسات دیگر آمریکایی هم گزارش شده که تحریم یک‌جانبه آمریکا بر ایران بدون آنکه واقعاً ارزش داشته باشد، بازتاب نامطلوبی بر منافع آمریکا داشته است. محروم شدن شرکت‌های آمریکایی از فعالیت در بخش نفت ایران، بر موقعیت ژئوپلتیک آمریکا در آسیای مرکزی نیز تأثیر منفی داشته است. بیشتر تحلیل‌گران به این نتیجه رسیده‌اند که کارایی تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا بر اقتصاد ایران ناچیز بوده پس در این صورت، منطق حکم می‌کند که آمریکا در جهت منافع خود، این تحریم‌های یک‌جانبه را لغو کند هرچند در چشم‌انداز لغو این تحریم‌ها از سوی آمریکا تا زمانی‌که بسیاری از قانون‌گذاران آمریکایی و نمایندگان کنگره که وام‌دار کمیته امور عمومی آمریکا و رژیم صهیونیستی(آپیک) هستند، لغو تحریم‌ها بعید به‌نظر می‌رسد.

منابع و مآخذ:

1. ارم نیوز، 7/8/87

2. اکو نیوز

3. ایران و اتحادیه اروپا، فصلی نوین در روابط، مهدی اسکندریان، مجله گزیده تحولات جهان

4. ایرنا، 15/12/1389

5. تحریم‌ها علیه ایران مسائل اساسی (بولتن ویژه)، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر تهران، تیر1386، شماره 89/104/86.

6. خبرگزاری فارس، 20/1/90

7. روابط ایران و اتحادیه اروپا پس از 11 سپتامبر 2001، اصغر جعفری ولدانی، مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره‌های 198 ـ 197

8. روشن، الف، چگونه با تهدید‌های اقتصادی امپریالیسم مقابله کنیم، تهران، شرکت سهامی وزارت ارشاد، بی‌تا

9. زهرانی، مصطفی، نظریه‌های تحریم اقتصادی، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، 1376.

10. شمس‌الدین خارقانی، سال 90؛ افزایش فشارها بر ایران، آفتاب، 14 فروردین .1390

11. کتاب اروپا (ویژه روابط ایران و اتحادیه اروپا)، مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، تهران، جلد 2

12. گفت‌وگوهای ایران و اروپا، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه

13. علیخانی، حسین، تحریم ایران شکست یک سیاست، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی،تهران، 1386

14. مجله سیاسی- اقتصادی، شماره 232- 231، ص130

15. واعظی، محمود، نفت و سیاست خارجی، تهران، پژوهشکده تحقیقات راهبردی، 1389

علی قاسمی،کارشناس ارشد مسائل اقتصادی

پی نوشت:

1]- William Miller

Arms Export Control Act-  [2]

Trade Expansion Act- [3]

 Fernand St. German-[4]

 5]-  مجله سیاسی- اقتصادی، شماره 232- 231، ص130

منبع:بصیرت

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.rsg.gg/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.bcsda.org.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.weadartists.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.onephisigmasigma.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.m3creative.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.dogwoodarts.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.thinkrci.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.shaveparlor.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.ketoshow.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.osmemorialistas.com.br/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.trimurcia.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/forum/general-discussions/15-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022

https://kosminenaani.com/foorumi/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://jabiru.net.au/service/technical-forum/profile/daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.lanube.21.edu.ar/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.roboteria.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.camaraelisiario.sp.gov.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.braspen.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.coolblueadventures.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.raceofchampions.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.lupinewoods.co.uk/forum/general-discussions/18-kumpulan-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022-paling-gacor

https://gitare.info/community/profile/slot-gacor/

https://mijnfitnessaanpak.nl/forum/profiel/slot-gacor/

https://gestelligence.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://grailoftheserpent-forum.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://holidaycardexchange.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/?swcfpc=1

https://horizondrifters.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://humanresourcesupermarket.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

http://www.homesteadhow.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://instant-modz.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://isildo.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://journeytoshaolintemple.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.evchc.org/profile/slot-gacor-terpercaya-2022/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.napoleon200.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.burdphysicaltherapy.com/profile/slot-gacor-2022/profile