کد خبر : 24193
تاریخ انتشار : شنبه 28 دسامبر 2013 - 8:42
130 بازدید

دکتر رضا دهقانی

پرونده فساد در ترکیه و آینده جایگاه سیاسی اردوغان

پرونده فساد در ترکیه و آینده جایگاه سیاسی اردوغان
پرونده فساد مالی به نظر می رسد آسیب هایی به سبد رای حزب عدالت و توسعه در بخش های گوناگون کشور وارد کند. ولی در چشم اندازی کلی باید گفت این آسیب ها در حدی نیست که معادله ( به ضرر این حزب ) را تغییر دهد.

به گزارش عنقانیوز، به نقل از فارس، ماجرای پرونده فساد آقازاده ها و پسران وزرای کابینه ی اردوغان خبر مهم رسانه های ترکیه و منطقه است. پرونده ای که بزرگترین رسوایی تاریخ جمهوری ترکیه لقب گرفته است. طی یک هفته ی اخیر دستگاه مبارزه با فساد در ترکیه، فرزندان برخی از وزرای دولت و ده ها تن دیگر را به اتهام فساد مالی و پولشویی دستگیر کرد. در همین راستا مقاله زیر به بررسی بیشتر این مساله می پردازد.

ابعاد داخلی پرونده فساد در ترکیه

پرونده فساد در ترکیه ابعاد گوناگونی داشته و هم مربوط به حزب عدالت توسعه و هم احزاب مخالف است. بیشتر کسانی که بازداشت شده اند از هواداران یا اعضای حزب عدالت و توسعه و یا از اعضای دولت به شمار می روند.

بخشی از ابعاد این پرونده به روش حاکمیتی اردوغان ( که همیشه از آن سخن می گوید ) برمی گردد. در واقع بخشی از پرونده کنونی فساد به شخصیت خود اردوغان مربوط است. اردوغان همانند گذشته نقش اپوزسیون را در ماجرای فساد نشانه گرفته و در کنار آن معتقد است که بسیاری از این امور نتیجه دخالت های خارجی است و حتی سخن از اخراج برخی از سفرای خارجی هم میزند.

این امر رویکرد جدیدی نیست، بلکه در اظهارات قبلی وی هم بسیاری از مسائل در ترکیه در حوزه فضای بین المللی منتسب به توطئه های خارجی و کشورهای غربی و همچنین کشورهای منطقه ای مرتبط می شد. یعنی این امر به اصلی ثابت در دیپلماسی اردوغان یا به تعبیری بهتر، به فرافکنی اردوغان تبدیل شده است.

از دیدگاه سیاسی هم اگر به این مساله جدا از مباحث مالی آن ( که موضوعی حقوقی و کیفری محسوب می شود ) توجه کنیم مهم ترین وجه تاثیرگذار در این پرونده انتخابات 2014  ترکیه است.
به نظر می رسد هدف کنونی مخالفان  عدالت و توسعه   آن است که با مخدوش کردن چهره آک پارتی و متهم کردن آنها به فساد، بتوانند نوعی موج در جامعه ترکیه ایجاد کنند تا اقتدار این حزب را در انتخابات پیش رو از بین ببرند

در واقع از نگاه دولت این پرونده نوعی بحران آفرینی برای دولت آک پارتی محسوب می شود تا نوع واکنش دولت ترکیه را نسبت به دستگاه قضا ( دستگاهی که به طور سنتی تحت تاثیر  لائیک ها و سکولارها بوده است ) محک زنند، یا ببینند وی به آرا دستگاه قضا تمکین می کند یا نه. در این بین واکنش دولت اردوغان، سخنان او و فرافکنی وی تا حدی قابل پیش بینی بود و باید منتظر بود تا ابعاد مختلف این پرونده آشکارتر گردد. در واقع پرونده هر چند که به جلوتر رود، ابعاد مشخص تری از آن روشن می شود.

نسبت پرونده فساد و شکاف های داخلی حزب عدالت و توسعه

  شکاف های داخلی حزب عدالت و توسعه از سالها قبل وجود داشته است. اگر ما سخن از حزب آک پارتی یا حزب عدالت و توسعه می زنیم نباید آن را ساختاری یک دست تلقی کنیم، بلکه مانند یک طیف، این حزب شامل گروه های تندرو، گروه هایی همدل با سکولارها و حتی با جمهوری خواهان و..  می باشد.

به عبارت دیگر گروه های که حتی احتمال ائتلاف با مخالفان را در افق آینده مد نظر دارند در شمول این حزب هستند. ( یعنی به دنبال آنند چنانچه نتوانند در سال 2014 آرای کاملی به دست آورند دولتی ائتلافی با جریان معتدل سکولارها تشکیل دهند )

در این راستا تجربه نشان داده است که در بین بدنه حزب، آقای عبداله گل هیچ گاه جنبه احتیاط را از دست نداده و  تلاش می کند در همه موارد خیلی معتدلانه و با رویکردی اعتدلالی برخورد کند، اما آقای اردوغان با استناد به شخصیت کاریزماتیک و جسارت های فردی، در واقع جریان تندرو را در داخل حزب عدالت توسعه رهبری می کند.

وی اعتقاد دارد که حمایت قاطبه مردم را در پشت سر خود دارد. اگر توجه کنیم در جریان مخالفت های پارک گزی وی  می گفت که می تواند چند میلیون نفر را به خیابان بیاورد. یعنی اردوغان نگاهی پوپولیستی به امور دارد و سخن از اردوکشی بین مخالفان و موافقان نیز می زند.

در بررسی تاثیر پرونده فساد بر شکاف های حزبی به نظر می رسد این پرونده آسیب هایی به سبد رای حزب عدالت و توسعه و همچنین صندوق رای آنها در بخش های گوناگون کشور وارد کند. ولی در چشم اندازی کلی باید گفت این آسیب ها در حدی نیست که معادله را تغییر دهد.

چرا که اقدامات اصلاحی که اردوغان مانند گشودن باب مذکرات با کردها و تغییرات و رفورم های اقتصادی ایجاد شده به گونه ای بوده که مردم ترکیه در زمان رای دادن بدان توجه خواهند کرد.

بنابراین اختلافات بین دو جناح حزب طبیعی است و در آینده هم به نظر میرسد آنها بر سر جلب بیشتر آرای مردم به هم نزدیک شوند. چرا که بحث حیات و ادامه فعالیت حزب عدالت و توسعه به عنوان کلی آن مطرح است نه جناح خاصی در درون حزب.

به عبارت دیگر پرونده فساد کنونی در ترکیه نمی تواند باعث بروز شکاف عمده ای در داخل حزب شود و بعید است در شرایط فعلی که بیش از هر زمان دیگری اعضای حزب به اتخاذ وحدت برای انتخابات پیش رو نیاز دارند شکافی آن چنانی در داخل حزب ایجاد شود. چرا که در واقع هر گونه شکاف در داخل حزب موجب خواهد شد احزاب رقیب بهترین استفاده را از این امر ببرند. لذا بدنه حزب به دنبال نوعی اشتراک مساعی خواهد بود.

پرونده فساد و جریان گولن

برخی ناظران معتقدند جریان گولن در افشای فساد در ترکیه نقش داشته است و آشکار شدن زوایای فساد مالی را نوعی تسویه حساب جریان گولن با حزب عدالت و توسعه می دانند. در واقع جریان گولن ( که بیشتر معطوف به سنتزی از  پان ترکیسم و اسلامیسم است ) در این پرونده و حتی در مواضع قبلی خود نشان داد که هیچ گاه موازی با حزب حاکم دولت ترکیه پیش نخواهد رفت.

بخش اعظمی از فعالیت های جریان گولن خارج از مرزهای ترکیه است. کما اینکه گولن هم در ترکیه اقامت ندارد و بیشتر مخاطبان خود را در  آسیای مرکزی و  سراسر نقاط جهان می یابد. این جریان در حوادت دو ماه اخیر ترکیه در حال بازسازی و احیا خود بوده است.
برخی ناظران معتقدند جریان گولن در افشای فساد در ترکیه نقش داشته است و آشکار شدن زوایای فساد مالی را نوعی تسویه حساب جریان گولن با حزب عدالت و توسعه می دانند

قبلا اگر جریان گولن سخن از اختلاف نظر با حزب حاکم ترکیه می زد، اختلاف آنقدر مشخص نبود، بلکه سوء تفاهمی از نوع برداشت آنها از اسلام تلقی می شد، اما در حادثه اخیر بحث جنگ قدرت پیش آمد و جریان گولن و حزب آقای اردوغان چنگ و دندان به هم نشان دادند.

این امر موضوعی است که فکر رهبران آک پارتی را بیش از هر چیزی به خود مشغول داشته است. در واقع اختلاف جریان گولن و دولت ترکیه نشان داد که جریان گولن جریانی پر قدرت است که حتی می تواند حزب را به چالش بکشد.

به ویژه اینکه این جریان در زمینه اقتصادی – تجاری ( که تحت عنوان ببرهای آناتولی پرورش یافته بودند و بعدا توانستند حامیان حزب آک پارتی شوند) اکنون می تواند سبد آرای حزب آک پارتی را تغییر دهد، لذا مسلما یکی از چالشهای حزب عدالت و  توسعه در آینده جریان گولن خواهد بود.

آنچه مشخص است به نظر من تا وقتی که مردم آرامش خود را در ترکیه از دست ندهند و اقتصاد آنها متعادل باشد بعید است اختلاف نظرها بین جریان گولن و دولت ترکیه به اندازه ای موثر باشد که تاثیر عمیقی به وجود آورد. شاید این تاثیر بیشتر بر سطح تفکر ایدئولوژیک و سیاسی دیده شود و گر نه در بین قاطبه مردم ترکیه این تاثیر چندان عمیق نیست که  به گونه کلی آرای مردم را برگرداند.

رویکرد احزاب مخالف به پرونده فساد

در رقابت های داخلی احزاب ( به ویژه حزب جمهوری خواه خلق و حزب حرکت ملی ) در ترکیه همواره تلاش کرده اند تا به روش های مختلف دولت اردوغان را دولتی ناکارآمد جلوه دهند. احزاب مخالف تقریبا نوعی نفوذ سنتی در ارکان قضایی، داگستری و  نظامی ترکیه داشته اند.

به عبارتی دیگر هر چند در طول یک دهه گذشته دولت اردوغان تلاش کرده تا به تاثیر این احزاب در دستگاه های قضایی و ارتش پایان دهد و نفوذ آنها را کاهش دهد، ولی هنوز جای پایی از آنها در حوزه و دستگاه قضاوت ترکیه باقی مانده و وجود دارد.

همچنین احزاب مخالف نقشی سنتی در دستگاه پلیس ترکیه داشته اند. اکنون هم اردوغان با انتقادات شدید نمایندگان مجلس و واکنش تند احزاب مخالف دولت مواجه بوده و حزب مردم جمهوریخواه، دولت را مسئول این رسوایی میداند . در این بین احزاب مخالف ( که همواره در پی بهانه ها و فرصتهایی برای حمله به اردوغان بوده اند ) در نگاه  نخست درخواستی حداکثری داشتند.

یعنی وقتی که پرونده فساد مطرح شد و نزدیکان و دوستان و فرزندان وزرا به عنوان فاسدان مالی دستگیر شدند؛ احزاب مخالف براین نظر بودند که دولت باید کناره گیری کند. اما در مرتبه و دامنه ای پایین تر اکنون بر این نظر هستند که بخش های از دولت ترکیه ( که متهم به فساد مالی هستند) کنار گذاشته شوند. یا به عبارت دیگر مهره های تاثیر گذار دولت کنار گذاشته شوند.

احزاب مخالف به دنبال آنند که دولت را در آستانه انتخابات از مهره های تاثیر گذار خالی کرده و یا مثلا نفرات دوم و سوم حزب را محروم کنند. سپس این محرومیت را ابزاری قرار دهند تا در دادگاه قانون اساسی بر ضد حزب آک پارتی اقدام به شکایت کنند.

در این حال با توجه به نفوذ نسبی آنها در دادگاه قانون اساسی ترکیه، در نظر دارند با حمایت هایی از ارتش، یا حزب عدالت و توسعه را منحل و یا به عنوان حزبی ناکارآمد و بدون شانس در انتخایات پیش رو جلوه دهند. اما در حال حاضر باید گفت دولت آک پارتی بر همه امور تسلط دارد و این خواسته های مخالفان مقدور نیست. بنابراین به نظر می رسد هدف کنونی مخالفان در این مرحله آن است که با مخدوش کردن چهره آک پارتی و متهم کردن آنها به فساد، بتوانند نوعی موج در جامعه ترکیه ایجاد کنند.

این احزاب در طی ده سال گذشته پی برده اند که بخش اعظم کارهای اردوغان از راه ایجاد موج در بین بدنه مردم در ترکیه پیش رفته، لذا آنها هم برآنند تا از طریق ایجاد موج در جامعه ترکیه ( همان سیاست رقیب، یعنی اردوغان ) علیه حزب عدالت، به اهداف خود دست یابند.

چنانچه نوع سخنانی که قلیچ دار اوغلو بعد از این پرونده انجام داد نشان داد که آنها نیز چندان به ایجاد موج بر ضد دولت و رهبری آن در آستانه انتخابات بی میل نیستند، تا اقتدار آک پارتی را در انتخابات پیش رو از بین ببرند. کما اینکه این رویکرد با واکنش دولت اردوغان هم مواجه شده است.

در این واکنش دولت برخی از روسای پلیس را برکنار کرد و نشان داد که از چنان جایگاهی برخوردار است که چنین واکنش هایی از سوی احزاب مخالف، به ویژه جمهور خواه خلق یا به تعبیری ویراستار راه آتاتورک، را با برکنار کردن نیروهای هواخواه آنان در پلیس پاسخ هد.

به نظر می رسد آنچه در حال حاضر وجود دارد نوعی حرکت سیال و کشمکش برای انتخابات از سوی مخالفان، برای تغییر نتایج انتخابات است. اما در مقابل باید گفت آنچه در افق دیده می شود و روندی که در پیش رو است، فعلا تغییری آن چنانی را در  سبد آرای حزب عدالت و توسعه موجب نمی شود.

نگاه ارتش به پرونده فساد دولت

وقت سخن از ارتش ترکیه می زنیم باید دانست که ارتش کنونی با ارتش ده یا یازده سال قبل ترکیه متفاوت است. در طی این مدت اردوغان چندین برنامه اقتصادی و برنامه اصلاح  قانون اساسی را اجرا کرده و مسلما می دانست که اگر بخواهد این اصلاحات را انجام دهد با مانعی بزرگی به نام ارتش روبرو است.

لذا دست به اصلاحاتی در بدنه و راس نیروهای ارتش زد. در طی یازده سال، این اصلاحات با بازنشسته کردن ژنرال های بزرگ ارتش و قرار دادن نیروهای خودی، عملا ارتش را در حوادث اخیر تبدیل به  عنصری منفعل کرده است. لذا موضع گیری های که ارتش انجام داده است به نحوی نیست که به اقدامی مانند کودتا و یا صدور  بیانیه خیلی شدید الحن بیانجامد.

ارتش با توجه به پایگاه  قبلی ممکن است موضع گیری هایی را در سطوح میانی خود انجام دهد، اما دولت عملا ارتباط ارتش با نهادهای مدنی را در طول سالهای گذشته کم رنگ کرده و لذا شاهد تاثیرگذاری و واکنشی از سوی ارتش، چون سالهای  1990 نخواهیم بود.

ابعاد و پیامدهای منطقه ای و بین المللی پرونده فساد در ترکیه

تاثیری که پرونده فساد در ترکیه می تواند در سطح منطقه ای داشته باشد باید بیش از هر چیزی در سطح اتحادیه اروپا باشد. ترکیه ملزم شده است که بیش از سی مورد از پیمان نامه های مد نظر بروکسل را برای الحاق به  اتحادیه اروپا اجرایی کند.

یکی از این موارد سلامت دستگاه اداری است. یعنی یکی از ویژگی های کشوری که نامزد ورود به اتحادیه اروپا است، سلامت کافی دستگاه اداری است. در واقع این پرونده این روند را سخت تر خواهد کرد و موجب خواهد شد تا ابزار و بهانه بیشتری در اختیار اتحادیه اروپا قرار داده شود تا به استناد به این امر، مانع از ورود ترکیه به اتحادیه اروپا گردد. در کنار این امر برخی از احزاب، گروه ها، مجامع  حقوق بشری، کسانی که در خارج  از کشور مستقر هستند از جمله گروهای فدراسیون ترک خارج ممکن است تبلیغاتی در مورد  دولت آک پارتی انجام دهند.

در واقع این گروه های بیشتر می توانند بازتابی منفی در مورد رویکرد دولت داشته باشند. گفته می شود دولت ترکیه در مورد ایران هم ممکن است با توبیخ و حتی با تحریم امریکا مواجه گردد. در واقع تاثیرات اروپایی این امر ماندگار تر و انعکاس بیشتری از تاثیرات داخلی و منطقه ای دارد. جدا از این امر، تاثیرات بلند مدت بر دولت ترکیه ندارد. یعنی در سطح منطقه و در کوتاه مدت و میان مدت، تاثیرهایی دارد.

مدیریت بحران و مساله فساد

به گونه پیمایشی در چند سال گذشته و با وجود قدرت حزب عدالت و توسعه در ترکیه، نوعی ثبات نسبی در اقتصاد و زندگی روزمره ترکیه مشاهده شده است. در این حال هر چند رویکردی که ترکیه در مورد سوریه  گرفت و حمایتی که از سلفی گری انجام داد، آسیب هایی به جایگاه دولت ترکیه زده است، اما این آسیب ها آنچنان نبوده که مردم را از مدار ثبات اقتصادی خارج کند.

همچنین دولت اردوغان از سال 2003 به گونه جدی به دنبال برچیدن فساد بود. یعنی در گذشته به ویژه در دوران قدرت حزب راه راست، میزان فساد مالی در ترکیه بسیار بالا بود و این تغییر محسوس در زمان اردوغان حاصل شد.

 در این بین اینکه آیا دولت ترکیه می تواند پرونده فساد را مدیریت کند باید گفت، فضایی که اردوغان در ترکیه به وجود آورده فضایی پوپولیستی است و به استناد شخصیت خود توانسته است خیلی از وقایع را هدایت کند.

چنانچه در بحران پارک گزی و سوریه با اینکه حزب وی تاوان داد، مانع از تاثیر عمیق این تحولات بر زندگی مردم شد. به نظر نگارنده خط ممیزه مردم در ترکیه، ثبات اقتصادی و رفاه حال آنها است. اگر دولت اردوغان توان دادن مشوق هایی  برای افزایش رفاه مردم، پیشبرد اصلاحات و گشایش مساله کردی ایجاد کند و راهکارهایی ارائه دهد، مساله  فساد در ترکیه تا حد زیادی رنگ می بازد و  بار دیگر ابتکار عمل در اختیار حزب عدالت قرار خواهد گرفت.

دکتر رضا دهقانی

کارشناس  مسائل ترکیه

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/slot-online-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.rsg.gg/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/daftar-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.bcsda.org.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.weadartists.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.onephisigmasigma.org/profile/slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.m3creative.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.dogwoodarts.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.thinkrci.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.shaveparlor.net/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.ketoshow.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.osmemorialistas.com.br/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.trimurcia.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1/profile

https://www.neetsarthi.com/forum/general-discussions/15-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022

https://kosminenaani.com/foorumi/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://jabiru.net.au/service/technical-forum/profile/daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-2022/

https://www.zorganicsinstitute.edu/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.visitlewisfarms.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barescatapas.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.cambute05drsalazar.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chefsgallery.com.au/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.youth-impact.org/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.chiptunning.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.lanube.21.edu.ar/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.roboteria.com.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.camaraelisiario.sp.gov.br/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.braspen.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.coolblueadventures.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.barbaramoorefineart.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor/profile

https://www.indianmehfil.co.uk/profile/daftar-situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.raceofchampions.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.philcoulter.com/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.lupinewoods.co.uk/forum/general-discussions/18-kumpulan-daftar-situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya-no-1-2022-paling-gacor

https://gitare.info/community/profile/slot-gacor/

https://mijnfitnessaanpak.nl/forum/profiel/slot-gacor/

https://gestelligence.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://grailoftheserpent-forum.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://holidaycardexchange.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/?swcfpc=1

https://horizondrifters.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://humanresourcesupermarket.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

http://www.homesteadhow.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://instant-modz.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://isildo.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://journeytoshaolintemple.com/community/profile/situs-judi-slot-gacor-terbaik-dan-terpercaya/

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-terbaru-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-hari-ini-2022/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.swensoncenter.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.napoleon200.org/profile/slot-gacor-gampang-menang-2022/profile

https://www.evchc.org/profile/slot-gacor-terpercaya-2022/profile

https://www.carbrookcentre.qld.edu.au/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.philcoulter.com/profile/slot-gacor-2022-terbaru/profile

https://www.mallareddyuniversity.ac.in/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.napoleon200.org/profile/situs-judi-slot-terbaik-dan-terpercaya/profile

https://www.burdphysicaltherapy.com/profile/slot-gacor-2022/profile